SAVE THE DATE! 27 januari 2023: talkshow & workshops over diversiteit en inclusie in ethiekonderwijs

Op vrijdagmiddag 27 januari 2023 zal de onderwijsmiddag van de Nederlandse Vereniging voor Bio-ethiek (NVBe) over diversiteit en inclusie in het onderwijs plaatsvinden. Locatie: Ministerie van VWS, Den Haag (loopafstand station Den Haag CS).

Op universiteiten, hogescholen en op onderzoeksinstituten, maar ook in bijvoorbeeld zorginstellingen, groeit de aandacht voor diversiteit en inclusie en dat is terecht. Er zijn nog veel stappen te gaan. Zo blijkt dat geneeskundestudenten met een migratieachtergrond in hun coschappen structureel lager beoordeeld worden dan hun medestudenten[1]. En zo is lang weinig aandacht geweest in onderzoek en onderwijs naar verschillen tussen het mannen- en vrouwenlichaam.

Hoe maak je ruimte voor inclusie en diversiteit wanneer je ethiekonderwijs ontwikkelt? Hoe ontwikkel je een diversiteit & inclusie onderwijsprogramma dat goed ingebed is? Wat kunnen verschillende onderwijsinstellingen die inclusie- en diversiteitsonderwijs ontwikkelen van elkaar leren? Deze en andere vragen zullen ter sprake komen tijdens de onderwijsmiddag van de NVBE.

We starten met een talkshow waarin verschillende sprekers als tafelgast aanschuiven om onder leiding van dr. Hafez Ismaili M’hamdi in gesprek te gaan over neurodiversiteit, culturele diversiteit en 1e generatie studenten. Vervolgens kunnen de deelnemers van de onderwijsmiddag verschillende workshops over deze thema’s volgen.

Meer informatie over het programma, sprekers, tijden, locatie en kosten volgt binnenkort in de uitnodiging. Voor leden van de NVBe is de onderwijsmiddag gratis toegankelijk.

NVBe-Preadvies 2022 over Global health ethiek nu beschikbaar

Op 24 november verscheen het NVBe-Preadvies 2022, “Global health ethiek – lokale implicaties van een verbonden wereld. Waarom global health ethiek in de Nederlandse bio-ethiek meer aandacht behoeft”. Het preadvies werd geschreven door Rieke van der Graaf (UMC Utrecht) en Martine de Vries (LUMC). In het preadvies onderzoeken de auteurs aan de hand van drie voorbeelden welke implicaties een global health perspectief kan hebben voor de omgang met bio-ethische vragen. De voorbeelden zijn: internationale verdeling van vaccins, onze omgang met vluchtelingen, en duurzaamheid in de zorg. U kunt het preadvies hier downloaden.

7 december 2022: Presentatie Preadvies tijdens NVBe jaarsymposium

Het preadvies wordt op woensdag 7 december gepresenteerd en bediscussieerd tijdens het NVBe jaarsymposium “Global health – lokale implicaties van een verbonden wereld”.
Tijd: 13:30-16:30 uur.
Locatie: Aristo meeting center, Utrecht Lunetten

Aanmelden

U kunt zich aanmelden via ledenadministratie@nvbe.nl. Vermeld daarbij in de onderwerp-regel ‘Aanmelding jaarsymposium 2022 NVBe’. Vermeld in uw bericht s.v.p. of u NVBe-lid bent. Na aanmelding ontvangt u per mail een bevestiging van deelname en (indien geen NVBe-lid) een factuur.

Deelname voor NVBe-leden is gratis en kost voor niet-leden €17,50. Studenten kunnen deelnemen voor €10,00. Lid worden van de NVBe en direct gratis deelnemen kan uiteraard ook.

Programma

Tijdens het jaarsymposium presenteren de auteurs de belangrijkste opbrengsten van het Preadvies. Met korte reacties van (alfabetisch):

  • Evelyn Brakema, huisarts in opleiding, onderzoeker duurzame zorg en medeoprichter en voorzitter van de Groene Zorg Alliantie. De Groene Zorg Alliantie vertegenwoordigt een groot aantal groene zorgprofessionals dat zich inzet voor verduurzaming van zorg. Doel is om vergroening van de zorg te katalyseren; binnen de medische wereld, samenleving en politiek.
  • Brigit Toebes, hoogleraar Gezondheidsrecht in Internationaal Perspectief; wetenschappelijk directeur van de Aletta Jacobs School of Public Health (Rijksuniversiteit Groningen); voorzitter Nederlandse Vereniging voor Gezondheidsrecht.
  • Marcel Verweij, hoogleraar filosofie, met een nadruk op ethiek van public health, waaronder de ethiek van vaccinatie (Wageningen University); (co-)Editor-in-Chief van het tijdschrift Public Health Ethics (Oxford University Press).
  • Amrish Baidjoe, directeur Operationeel Onderzoekscentrum LuxOR bij Artsen zonder Grenzen (Luxemburg/Brussel), veldepidemioloog en hoofddocent bij de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Onderzoekscentrum LuxOR doet onderzoeksprojecten ter ondersteuning van humanitaire actie wereldwijd.

Wat waren de uitgangsvragen voor het Preadvies?

Moeten Nederlanders snel een booster krijgen of moeten we eerst zorgen dat de wereldbevolking zich heeft kunnen laten vaccineren? Moet je als arts in een vluchtelingkamp werken, als je daarmee niet alleen vluchtelingen helpt, maar ook een migratiesysteem in stand houdt waarin fundamentele mensenrechten worden geschonden die tot tal van gezondheidsproblemen leiden? Moeten we bereid zijn om standaardprincipes in de medische ethiek te herinterpreteren in het licht van duurzaamheid om de klimaatdoelstellingen te behalen? Ook als dat lokaal ten koste kan gaan van kwaliteit van de zorg?

Vragen als deze komen op als we vanuit het perspectief van global health naar de zorg kijken. Dat zijn we niet gewend. Nederland verhoogde weliswaar het aantal coronavaccins dat naar het buitenland gaat, maar de nadruk ligt vooralsnog op lokaal en de korte termijn: nationaal zo snel mogelijk terug naar ‘normaal’. We staan in onze omgang met vluchtelingen mensonterende omstandigheden toe die hun gezondheid op alle vlakken bedreigt, en vragen artsen vervolgens om vóór alles niet te schaden, goed te doen, de autonomie van patiënten te respecteren en rechtvaardig te handelen. Tot slot, medische tijdschriften trokken onlangs aan de noodbel. Klimaatverandering vormt een serieus volksgezondheidsrisico. Ondertussen wordt de ecologische voetafdruk van de zorg in Nederland groter en treffen de gevolgen van klimaatverandering vooral gebieden die in allerlei opzichten al substantieel slechter af zijn.

Lokaal is dit allemaal te begrijpen en tot op zekere hoogte misschien ook te rechtvaardigen. In elk geval vanuit normatieve kaders die ook vooral betrekking hebben op lokaal. Maar kunnen we ons dat nog veroorloven in een wereld waarin lokaal handelen zo verbonden is met mondiale gevolgen?

Oproep: De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt je uit een bijdrage te schrijven voor ons themanummer over dwang in de zorg

In het boek ‘One Flew Over the Cuckoo’s Nest’ uit 1962 worden patiënten op een gesloten psychiatrische afdeling continu blootgesteld aan medische handelingen als elektroshocktherapie, hydrotherapie en lobotomieën – tegen hun wil in. Met het boek wilde schrijver Ken Kesey een kritische blik werpen op de dwangmatige zorg die toentertijd werd toegepast in de Amerikaanse psychiatrische zorg. Alhoewel de zorg voor psychiatrische patiënten – zowel in de Verenigde Staten als in Nederland – de afgelopen zestig jaar drastisch is veranderd, vinden vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals onvrijwillige institutionalisering, opsluiting of fixatie, in sommige gevallen nog steeds plaats. Ook mensen met een verstandelijke beperking of een psychogeriatrische aandoening, en (ex-)gedetineerden met een psychische stoornis, verslaving of verstandelijke beperking, kunnen in sommige gevallen onder dwang behandeld worden. In Nederland is deze mogelijkheid per 1 januari 2020 (opnieuw) vastgelegd in het wetboek. Zo vergroot de hernieuwde Wet forensische zorg de mogelijkheden om verdachten of gedetineerden verplicht te behandelen. Ook is de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen vervangen door twee nieuwe wetten: de Wet zorg en dwang (Wzd) en de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvgzz). Deze wetten maken het mogelijk dat mensen met een psychogeriatrische aandoening, verstandelijke beperking of psychische stoornis niet alleen onder dwang behandeld kunnen worden in zorginstellingen, maar ook thuis of op de polikliniek – als de omstandigheden dit toestaan of toelaten.

Naast de toepassing van dwang in bovengenoemde (patiënten)groepen, kan dwang in de zorg ook breder worden geïnterpreteerd, bijvoorbeeld wanneer de autonomie van een patiënt op de IC niet wordt gerespecteerd omdat er volgens artsen geen andere mogelijkheid is. Hoe dan ook is de beslissing om een patiënt onder dwang te behandelen een inherent morele keuze. Een keuze die draait om het zorgvuldig afwegen van verschillende waarden en rechten, denk bijvoorbeeld aan bewegingsvrijheid, autonomie, veiligheid en identiteit. Wanneer is het beperken van de vrijheid en/of autonomie van een patiënt gerechtvaardigd en welke ethische problemen zijn daarbij aan de orde? Mag een verdachte in detentie onder dwang worden behandeld, terwijl diegene nog niet schuldig is bevonden? Hebben technologische ontwikkelingen, zoals GPS-trackers of AI, invloed op de toepassing van dwang in de (psychogeriatrische) zorg en welke ethische vragen roept deze ontwikkeling op? Zijn er door de twee nieuwe wetten Wzd en Wvgg nieuwe morele dilemma’s en vragen ontstaan? En kunnen er morele lessen worden getrokken uit de implementatie van deze wetten?

De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit om een bijdrage te schrijven over deze of gerelateerde vraagstukken rondom het thema dwang in de zorg.

Uw bijdrage
Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dit thema? Stuurt u dan uiterlijk 4 november 2022 een voorstel in van maximaal 250 woorden naar de themaredactie:

Amber Spijkers
Juliette van Seventer

Houdt u er wat betreft stijl en inhoud rekening mee dat het Podium door een breed publiek van geïnteresseerden wordt gelezen. De eerste versie (max. 1500 woorden) wordt verwacht op 19 december 2022. De deadline voor de definitieve versie is 23 januari 2023. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst.

7 december: Jaarsymposium “Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld”

Het jaarsymposium “Global health – lokale implicaties van een verbonden wereld” wordt gehouden op woensdag 7 december 2022. Tijd: 13:30-16:30 uur. Locatie: Aristo meeting center, Utrecht Lunetten.

Aanmelden

U kunt zich aanmelden via ledenadministratie@nvbe.nl. Vermeld daarbij in de onderwerp-regel ‘Aanmelding jaarsymposium 2022 NVBe’. Vermeld in uw bericht s.v.p. of u NVBe-lid bent. Na aanmelding ontvangt u per mail een bevestiging van deelname en (indien geen NVBe-lid) een factuur.

Deelname voor NVBe-leden is gratis en kost voor niet-leden €17,50. Studenten kunnen deelnemen voor €10,00. Lid worden van de NVBe en direct gratis deelnemen kan uiteraard ook.

Toelichting

Jaarlijks verschijnt een NVBe-Preadvies, dat de basis vormt voor het jaarsymposium. Dit jaar is het thema “Global health – lokale implicaties van een verbonden wereld”. Het preadvies wordt geschreven door Martine de Vries (LUMC) en Rieke van der Graaf (UMC Utrecht). In het preadvies onderzoeken de auteurs aan de hand van drie voorbeelden welke implicaties een global health perspectief kan hebben voor de omgang met bio-ethische vragen. De voorbeelden zijn: internationale verdeling van vaccins, onze omgang met vluchtelingen, en duurzaamheid in de zorg. Het preadvies mondt uit in een inventarisatie van urgente vragen voor het maatschappelijke debat en voor nadere gedachtewisseling tussen professionals en beleidsmakers.

Programma

Tijdens het jaarsymposium presenteren de auteurs de belangrijkste opbrengsten van het Preadvies. Met in ieder geval korte reacties van (alfabetisch):

  • Evelyn Brakema, huisarts in opleiding, onderzoeker duurzame zorg en medeoprichter en voorzitter van de Groene Zorg Alliantie. De Groene Zorg Alliantie vertegenwoordigt een groot aantal groene zorgprofessionals dat zich inzet voor verduurzaming van zorg. Doel is om vergroening van de zorg te katalyseren; binnen de medische wereld, samenleving en politiek.
  • Brigit Toebes, hoogleraar Gezondheidsrecht in Internationaal Perspectief; wetenschappelijk directeur van de Aletta Jacobs School of Public Health (Rijksuniversiteit Groningen); voorzitter Nederlandse Vereniging voor Gezondheidsrecht.
  • Marcel Verweij, hoogleraar filosofie, met een nadruk op ethiek van public health, waaronder de ethiek van vaccinatie (Wageningen University); (co-)Editor-in-Chief van het tijdschrift Public Health Ethics (Oxford University Press).
  • Amrish Baidjoe, directeur Operationeel Onderzoekscentrum LuxOR bij Artsen zonder Grenzen (Luxemburg/Brussel), veldepidemioloog en hoofddocent bij de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Onderzoekscentrum LuxOR doet onderzoeksprojecten ter ondersteuning van humanitaire actie wereldwijd.

Wat waren de uitgangsvragen voor het Preadvies?

Moeten Nederlanders snel een booster krijgen of moeten we eerst zorgen dat de wereldbevolking zich heeft kunnen laten vaccineren? Moet je als arts in een vluchtelingkamp werken, als je daarmee niet alleen vluchtelingen helpt, maar ook een migratiesysteem in stand houdt waarin fundamentele mensenrechten worden geschonden die tot tal van gezondheidsproblemen leiden? Moeten we bereid zijn om standaardprincipes in de medische ethiek te herinterpreteren in het licht van duurzaamheid om de klimaatdoelstellingen te behalen? Ook als dat lokaal ten koste kan gaan van kwaliteit van de zorg?

Vragen als deze komen op als we vanuit het perspectief van global health naar de zorg kijken. Dat zijn we niet gewend. Nederland verhoogde weliswaar het aantal coronavaccins dat naar het buitenland gaat, maar de nadruk ligt vooralsnog op lokaal en de korte termijn: nationaal zo snel mogelijk terug naar ‘normaal’. We staan in onze omgang met vluchtelingen mensonterende omstandigheden toe die hun gezondheid op alle vlakken bedreigt, en vragen artsen vervolgens om vóór alles niet te schaden, goed te doen, de autonomie van patiënten te respecteren en rechtvaardig te handelen. Tot slot, medische tijdschriften trokken onlangs aan de noodbel. Klimaatverandering vormt een serieus volksgezondheidsrisico. Ondertussen wordt de ecologische voetafdruk van de zorg in Nederland groter en treffen de gevolgen van klimaatverandering vooral gebieden die in allerlei opzichten al substantieel slechter af zijn.

Lokaal is dit allemaal te begrijpen en tot op zekere hoogte misschien ook te rechtvaardigen. In elk geval vanuit normatieve kaders die ook vooral betrekking hebben op lokaal. Maar kunnen we ons dat nog veroorloven in een wereld waarin lokaal handelen zo verbonden is met mondiale gevolgen?

Oproep tot bijdragen aan Podium voor Bio-ethiek over ‘Bio-Ethische Uitdagingen voor de Economie in de 21ste Eeuw’

De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit een bijdrage te schrijven voor ons themanummer over bio-ethische uitdagingen voor de economie in de 21ste eeuw.

In de ontwikkeling van het economisch denken is het begrip ‘waarde’ geleidelijk van morele, politieke en sociale connotaties ontdaan. Steeds meer is waarde gelijk komen te staan aan de prijs die betaald wordt op een markt, als uitkomst van schaarste en van individuele voorkeuren. Aldus verwierf economie zich de status van een exacte wetenschap waarin het gaat om wetmatigheden van vraag en aanbod, nationaal inkomen, groei en productiviteit. Ethiek is daarbij uit de economie als vakgebied verdwenen. Toch hebben ook economische verschijnselen en ingrepen, zoals globalisering, privatisering en marktwerking, verstrekkende gevolgen voor de samenleving.

Onder economen (zoals Kate Raworth met haar ‘donut model’) vinden we dan ook pleidooien voor het terughalen van ethiek in de economie. Waarbij niet alles meer draait om de wetmatigheden van de markt, maar veel meer om de waarden van mens en van natuur. Waarin toenemende sociale ongelijkheid, uitputting van hulpbronnen en verlies van biodiversiteit niet meer verschijnen als ‘externaliteiten’, maar als kernvragen voor ons huidige en toekomstige bestaan.

Wat kan de (bio)ethiek betekenen als inspiratiebron voor nieuwe vormen van economisch denken, waarmee we de uitdagingen aankunnen van de 21ste eeuw? Hoe kunnen we duurzame ontwikkelingsdoelen tot leidraad maken van economische ontwikkeling, met bestaanszekerheid en planetaire draagkracht als grenswaarden voor een menswaardig bestaan nu en in de toekomst? Hoe komen we tot een economie die individuen niet alleen aanspreekt als consument maar ook als burger en waarin bedrijven met hun verdienmodellen bijdragen aan sociale rechtvaardigheid en ecologische duurzaamheid? Het Podium voor Bio-ethiek staat open voor bijdragen waarin deze en aanverwante vragen centraal staan, voor een themanummer dat eind dit jaar verschijnt.

Het gaat om een zoektocht naar vormen van economische en maatschappelijke ordening die diepgaande veranderingen kunnen bewerkstelligen in de manieren waarop we ons voeden, zorg verlenen, natuurlijke hulpbronnen gebruiken en omgaan met de natuur. Mogelijke thema’s zijn: economische waardering van natuur, ecosysteemdiensten en diverse zorgpraktijken, de verhouding tussen publieke en private partijen in het aanpakken van duurzame ontwikkelingsdoelen, de ‘commons’ als beheersvorm van natuurlijke of technologische (hulp)bronnen, intergenerationele rechtvaardigheid, nieuwe vormen van burgerschap en gemeenschapskracht als grondslag voor economische activiteit, circulaire economie, nulgroei en consuminderen.

Uw bijdrage
Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dit thema? Stuurt u dan uiterlijk 25 juli 2022 een voorstel in van maximaal 250 woorden naar de themaredactie:

Dirk Stemerding
Marieke Bak
Savriël Dillingh (gastredacteur)

Houdt u er wat betreft stijl en inhoud rekening mee dat het Podium door een breed publiek van geïnteresseerden wordt gelezen. De eerste versie (max. 1500 woorden) wordt verwacht op 3 oktober 2022. De deadline voor de definitieve versie is 7 november 2022. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst.

Oproep tot bijdragen aan Podium voor Bio-ethiek over ‘Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld’

De coronacrisis heeft laten zien dat gezondheidszorg niet slechts een individuele, regionale of nationale zorg is maar samenhangt met de globale context. Niet alleen hield het virus geen rekening met nationale of andersoortige politiek gebaseerde grenzen, de opkomst van het virus heeft ons ook laten zien dat gezondheid samenhangt met onze relatie tot de natuur. Het virus kon waarschijnlijk gemakkelijker overspringen op de mens omdat we steeds meer in de wilde natuur interveniëren. Ons internationale reisgedrag deed vervolgens de rest.

De NVBe brengt binnenkort een preadvies uit over het thema Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld. De auteurs, Martine de Vries en Rieke van der Graaf, zullen tijdens het NVBe jaarsymposium op 2 september het preadvies presenteren. Zij gaan in op vragen als: Moeten Nederlanders snel een booster kunnen krijgen of moeten we er juist eerst voor zorgen dat de gehele wereldbevolking zich heeft kunnen laten vaccineren? Moet je als arts in een vluchtelingenkamp willen werken dat tegelijkertijd ook een migratiesysteem in stand houdt waarin fundamentele mensenrechten worden geschonden met tal van gezondheidsproblemen. Dragen onze zorgsystemen bij aan de ecologische voetafdruk en klimaatverandering en schaden ze daarmee indirect de gezondheid van mens, dier en milieu? Impliceert dat niet dat we grenzen moeten stellen aan de zorg? Vragen als deze komen op als wij vanuit het perspectief van Global Health naar de zorg kijken.

Naar aanleiding daarvan nodigt de NVBe u uit een bijdrage te schrijven voor het Podium voor Bio-ethiek over het thema ‘Global health – lokale implicaties van een verbonden wereld’.

In dit themanummer willen wij Global Health breder trekken dan alleen de medische context. Klimaatverandering, de biodiversiteitscrisis en milieuverontreiniging zijn globale bedreigingen die onze individuele en collectieve gezondheid bedreigen en daarom relevant in de context van Global Health. Collectieve versus individuele belangen en de gezondheidsbelangen van toekomstige generaties zijn o.i. relevante aspecten van Global Health. Wat betekenen duurzaamheids- en klimaatdoelstellingen voor de standaardprincipes in de medische ethiek? En andersom, hoe verhouden die principes zich tot de uitgangspunten in de natuur- en milieuethiek? Krijgen morele principes als weldoen, niet-schaden, respect voor autonomie, rechtvaardigheid en solidariteit in concrete morele situaties een andere betekenis vanuit het perspectief van Global Health? Welk handelingsperspectief ontstaat als we vanuit een Global Health ethisch perspectief naar specifieke voorbeelden kijken waarin het moreel gezien wringt? Belangrijk is dat uw bijdrage ook laat zien wat dit betekent voor ons concrete handelen in het hier en nu.

Uw bijdrage
Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dit thema? Stuurt u dan uiterlijk maandag 13 juni, een voorstel in van maximaal 250 woorden naar de themaredactie:

Daan Horbach
Sjaak Swart
André Krom

Houdt u er wat betreft stijl en inhoud rekening mee dat het Podium door een breed publiek van geïnteresseerden wordt gelezen. De eerste versie wordt verwacht op 15 augustus. Potentiële auteurs krijgen onder embargo een conceptversie van het preadvies tijdig toegestuurd. De deadline voor volledige bijdragen (ca. 1500 woorden) is 19 september. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst.

Het bestuur zoekt 2 enthousiaste bestuursleden

Het bestuur van de NVBe breidt uit en zoekt 2 enthousiaste bestuursleden, bij voorkeur op het gebied van de dierethiek en de milieu-ethiek.

Taken

  • Je denkt mee over:
    • thema’s voor de jaarlijkse Onderwijsmiddag en het Jaarsymposium
    • thema’s voor het NVBe Preadvies, dat de basis vormt voor het Jaarsymposium
    • thema’s voor de NVBe Jaarprijs (volgende editie in 2024)
    • hoe de activiteiten van de NVBe een zo breed mogelijk publiek kunnen bereiken
    • hoe de vereniging de leden zo goed mogelijk kan betrekken bij haar activiteiten
  • Je wordt geacht ieder jaar minimaal één van de activiteiten samen met 1 of 2 collega-bestuursleden te organiseren
  • Je neemt deel aan de volgende bijeenkomsten:
    • bestuursvergaderingen (ca. 1 x per 2 maanden)
    • gezamenlijke bijeenkomsten redactie Podium voor Bio-ethiek en bestuur (1 x per jaar)
    • de Algemene Ledenvergadering (1 x per jaar) (volgende bijeenkomst 13 mei a.s.)
    • het Jaarsymposium en de Onderwijsmiddag

Tijdsbesteding

  • 15-30 minuten per week (dat is gemiddeld, in aanloop naar de Onderwijsmiddag en het Jaarsymposium zal het mogelijk meer tijd kosten)

Wat bieden wij je?

  • Een enthousiast, collegiaal en gezellig team
  • Uitbreiding van je netwerk
  • Opdoen van ervaring in het besturen van een vereniging op het terrein van je interesse

Contact

  • Heb je een stevige achtergrond en een goed netwerk in de dierethiek en/of de milieu-ethiek en wil je bijdragen aan de activiteiten van de NVBe?
  • Of heb je andere bio-ethische expertise en wil je graag het NVBe-bestuur komen versterken?
  • Stuur dan een korte motivatie (max. 100 woorden) en/of je eventuele vragen naar André Krom (voorzitter NVBe) via: a.krom@lumc.nl. We plannen dan snel een kennismakingsgesprek in
  • Ter informatie: op 13 mei a.s. vergadert de Algemene Ledenvergadering (ALV). Indien mogelijk worden geschikte kandidaten al op 13 mei voorgedragen voor benoeming door de ALV

Teaser Podium voor Bio-ethiek: Hora Est! Tien jaar later

Het nieuwste Podium nummer, Hora Est! Tien jaar later, is verzonden naar de NVBe leden!

Tien jaar geleden, in 2011, besteedde de NVBe Nieuwsbrief in twee nummers uitgebreid aandacht aan de toenmalige stand van zaken in de Nederlandse bio-ethiek. De vragen die centraal stonden hadden betrekking op de identiteit van de bio-ethiek: welke deelgebieden er te onderscheiden waren, welke methodes er gebruikt werden, of er sprake was van verschillende stromingen, en hoe de toekomst eruit zag. Nu, tien jaar later, pakken we in dit themanummer graag de draad weer op met een nieuw overzicht van lopend promotieonderzoek op het gebied van de bio-ethiek, in Nederland zowel als Vlaanderen.

Als ‘teaser’ kunt u alvast meer lezen over twee van de kwesties die in dit nummer naar voren komen. Over drie maanden is de hele inhoud vrij toegankelijk op https://nvbe.nl. Direct het hele nummer lezen? Word lid!

Preadvies en Jaarsymposium 2022 gaan over Global Health

Jaarlijks verschijnt een NVBe-Preadvies, dat de basis vormt voor ons jaarsymposium. Dit jaar is het thema “Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld”. Het preadvies wordt geschreven door Martine de Vries (LUMC) en Rieke van der Graaf (UMC Utrecht). Hieronder lichten we alvast een tipje van de sluier op over de inhoud. De datum en tijd van het jaarsymposium volgen z.s.m.

Moeten Nederlanders snel een booster krijgen of moeten we eerst zorgen dat de wereldbevolking zich heeft kunnen laten vaccineren? Moet je als arts in een vluchtelingkamp werken, als je daarmee niet alleen vluchtelingen helpt, maar ook een migratiesysteem in stand houdt waarin fundamentele mensenrechten worden geschonden die tot tal van gezondheidsproblemen leiden? Moeten we bereid zijn om standaardprincipes in de medische ethiek te herinterpreteren in het licht van duurzaamheid om de klimaatdoelstellingen te behalen? Ook als dat lokaal ten koste kan gaan van kwaliteit van de zorg?

Vragen als deze komen op als we vanuit het perspectief van Global Health naar de zorg kijken. Dat zijn we niet gewend. Nederland verhoogt weliswaar het aantal coronavaccins dat naar het buitenland gaat, maar de nadruk ligt vooralsnog op lokaal en de korte termijn: nationaal zo snel mogelijk terug naar ‘normaal’. We staan in onze omgang met vluchtelingen mensonterende omstandigheden toe die hun gezondheid op alle vlakken bedreigt, en vragen artsen vervolgens om vóór alles niet te schaden, goed te doen, de autonomie van patiënten te respecteren en rechtvaardig te handelen. Tot slot, medische tijdschriften trokken onlangs aan de noodbel. Klimaatverandering vormt een serieus volksgezondheidsrisico. Ondertussen wordt de ecologische voetafdruk van de zorg in Nederland groter en treffen de gevolgen van klimaatverandering vooral gebieden die in allerlei opzichten al substantieel slechter af zijn.

Lokaal is dit allemaal te begrijpen en tot op zekere hoogte misschien ook te rechtvaardigen. In elk geval vanuit normatieve kaders die ook vooral betrekking hebben op lokaal. Maar kunnen we ons dat nog veroorloven in een wereld waarin lokaal handelen zo verbonden is met mondiale gevolgen?

In het preadvies wordt aan de hand van bovenstaande voorbeelden op hoofdlijnen onderzocht hoe lokaal en mondiaal in deze praktijken met elkaar verbonden zijn, welke morele vragen en spanningen daarbij opkomen en welke implicaties een global health perspectief kan hebben voor de omgang met die morele vragen. Het preadvies mondt uit in een inventarisatie van urgente vragen voor het maatschappelijke debat en voor nadere gedachtewisseling tussen professionals (artsen, andere betrokken hulpverleners, ethici) en beleidsmakers.

Onderwijsmiddag 2021: de rol van kunst in ethiekonderwijs

Op 5 november j.l. vond in Utrecht weer de jaarlijkse NVBe-onderwijsmiddag plaats. De middag stond deze keer in het teken van de rol van kunst in ethiekonderwijs binnen verschillende disciplines. Op welke manier worden kunstuitingen gebruikt in ethiekonderwijs? Wat denkt men daarmee te bereiken? Wat willen we onze studenten of cursisten meegeven, en hoe kunnen we dat doen? Het doel was om geïnspireerd naar huis te gaan, voorzien van praktische ideeën voor eigen onderwijs.

Hieronder vindt u een korte beschrijving van de bijdragen en kunt u doorklikken naar de dia’s van de presentaties:

  • Megan Milota (UU) nam de aanwezigen mee in haar ervaringen met “narrative medicine” in het medisch onderwijs, waarbij studenten leren denken met en over verhalen.
  • Rob Houtepen (UM) focuste op hermeneutiek en kraakte enkele kritische noten over kunst en ethiek in het medisch onderwijs, wat aanleiding gaf tot een boeiende discussie met de zaal.
  • Maaike Haan (Radboudumc) ging aan de hand van afbeeldingen uit de graphic novel “Naasten” met de deelnemers in gesprek over haar onderzoek naar mantelzorg.
  • Jossette Jacobs (WUR) liet de deelnemers aan de hand van uiteenlopende afbeeldingen kennismaken met Visual Thinking Strategies (VTS), een leermethode die als doel heeft om vaardigheden als waarnemen, kritisch denken en (visuele) geletterdheid te verbeteren.