20:00 – 21:30, 19 november 2025
Centraal Museum (Tuinzaal), Nicolaasdwarsstraat 14, 3512 XH Utrecht
Meld u aan via deze link!
Let op: andere ingang dan de hoofdingang van het museum
Op het jaarsymposium en in de binnenkort uit te komen essaybundel van de Nederlandse Vereniging voor Bio-ethiek (NVBe) staat het onderwerp abortus provocatus centraal. Een zestal diverse denkers zal hun inzichten en overwegingen voor het voetlicht brengen. De denkers in kwestie zijn niemand minder dan: Trudy Dehue (wetenschapsfilosoof), Inge van Nistelrooij (zorgethicus), Lisette ten Haaf (jurist), Tsjalling Swierstra (filosoof; technomorele benadering), Hafez Ismaïli m’hamdi (medisch ethicus) en Theo Boer (medisch ethicus).
Wereldwijd staat het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen ter discussie. Het verworven recht om een ongewenste zwangerschap af te kunnen breken, is zeker niet meer vanzelfsprekend (als het dat ooit al was). Sinds het nietig verklaren van ‘Roe v. Wade’ in 2022, is er in tien staten van de VS direct een verbod op het uitvoeren van abortus provocatus1 ingevoerd. Vaak leidt een verbod niet tot minder abortussen, maar ondergaan vrouwen ze nu in het illegale circuit, wat gepaard gaat met hoge risico’s. In Polen is abortus alleen nog maar toegestaan na een verkrachting, incest of bij levensgevaar van de zwangere persoon.
In Nederland hebben vrouwen juridisch gezien geen recht op abortus mits aan voorwaarden wordt voldaan; het is verbóden tenzij aan voorwaarden wordt voldaan. Dat is een principieel en wezenlijk verschil. Het impliceert dat abortus in principe strafbaar is, tenzij het wordt uitgevoerd door een gynaecoloog of abortusarts in een ziekenhuis of een kliniek die daarvoor een vergunning heeft, volgens de regels en richtlijnen die ervoor gelden. Abortus is niet opgenomen in het gezondheidsrecht als onderdeel van zorg, maar in het Wetboek Van Strafrecht. In Frankrijk is abortus sinds kort wel een fundamenteel recht dat is opgenomen in de grondwet, en in Nederland ligt er een wetsvoorstel om abortus uit het strafrecht te halen. De discussie over abortus, die lange tijd wel gevoerd leek, laait op.
Geconfronteerd met technologische ontwikkelingen is de abortusdiscussie zelf ook onderhevig aan verandering. De foetus is steeds eerder zichtbaar, en technologische ontwikkelingen maken het mogelijk om extreem premature baby’s steeds eerder op te vangen en hen goede kansen op gezondheid te bieden. Deze verschuiving maakt ook dat de rechtvaardiging van een late abortus zwaarwegender wordt. Op dit moment is abortus mogelijk tot 24 weken: tot het moment dat de foetus als levensvatbaar wordt gezien buiten het lichaam van de vrouw. Maar met nieuwe technologieën zoals bijvoorbeeld de kunstbaarmoeder verschuift deze grens van levensvatbaarheid, wat nieuwe vraagstukken met zich meebrengt.
Reden te meer om ons samen te buigen over de vraagstukken rondom abortus provocatus. Op de avond van 19 november hopen we onze leden én andere geïnteresseerden in grote getalen te verwelkomen op het symposium, dat dit jaar zal plaatsvinden in het Centraal Museum te Utrecht.