Categoriearchief: 2022

Jaarsymposium “Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld” wordt verplaatst naar 7 december

Het jaarsymposium “Global health – lokale implicaties van een verbonden wereld” wordt verplaatst. De nieuwe datum is: woensdag 7 december 2022 (was 2 september). Tijd: 13:30-16:30 uur. Locatie: Aristo meeting center, Utrecht Lunetten.

Jaarlijks verschijnt een NVBe-Preadvies, dat de basis vormt voor het jaarsymposium. Dit jaar is het thema “Global health – lokale implicaties van een verbonden wereld”. Het preadvies wordt geschreven door Martine de Vries (LUMC) en Rieke van der Graaf (UMC Utrecht). In het preadvies onderzoeken de auteurs aan de hand van drie voorbeelden welke implicaties een global health perspectief kan hebben voor de omgang met bio-ethische vragen. De voorbeelden zijn: internationale verdeling van vaccins, onze omgang met vluchtelingen, en duurzaamheid in de zorg. Het preadvies mondt uit in een inventarisatie van urgente vragen voor het maatschappelijke debat en voor nadere gedachtewisseling tussen professionals en beleidsmakers.

Programma

Tijdens het jaarsymposium presenteren de auteurs de belangrijkste opbrengsten van het Preadvies. Met in ieder geval korte reacties van (alfabetisch):

  • De Groene Zorg Alliantie (spreker n.t.b.). De Groene Zorg Alliantie vertegenwoordigt een groot aantal groene zorgprofessionals dat zich inzet voor verduurzaming van zorg. Doel is om vergroening van de zorg te katalyseren; binnen de medische wereld, samenleving en politiek.
  • Brigit Toebes, hoogleraar Gezondheidsrecht in Internationaal Perspectief; wetenschappelijk directeur van de Aletta Jacobs School of Public Health (Rijksuniversiteit Groningen); voorzitter Nederlandse Vereniging voor Gezondheidsrecht.
  • Marcel Verweij, hoogleraar filosofie, met een nadruk op ethiek van public health, waaronder de ethiek van vaccinatie (Wageningen University); (co-)Editor-in-Chief van het tijdschrift Public Health Ethics (Oxford University Press).

Wat waren de uitgangsvragen voor het Preadvies?

Moeten Nederlanders snel een booster krijgen of moeten we eerst zorgen dat de wereldbevolking zich heeft kunnen laten vaccineren? Moet je als arts in een vluchtelingkamp werken, als je daarmee niet alleen vluchtelingen helpt, maar ook een migratiesysteem in stand houdt waarin fundamentele mensenrechten worden geschonden die tot tal van gezondheidsproblemen leiden? Moeten we bereid zijn om standaardprincipes in de medische ethiek te herinterpreteren in het licht van duurzaamheid om de klimaatdoelstellingen te behalen? Ook als dat lokaal ten koste kan gaan van kwaliteit van de zorg?

Vragen als deze komen op als we vanuit het perspectief van global health naar de zorg kijken. Dat zijn we niet gewend. Nederland verhoogde weliswaar het aantal coronavaccins dat naar het buitenland gaat, maar de nadruk ligt vooralsnog op lokaal en de korte termijn: nationaal zo snel mogelijk terug naar ‘normaal’. We staan in onze omgang met vluchtelingen mensonterende omstandigheden toe die hun gezondheid op alle vlakken bedreigt, en vragen artsen vervolgens om vóór alles niet te schaden, goed te doen, de autonomie van patiënten te respecteren en rechtvaardig te handelen. Tot slot, medische tijdschriften trokken onlangs aan de noodbel. Klimaatverandering vormt een serieus volksgezondheidsrisico. Ondertussen wordt de ecologische voetafdruk van de zorg in Nederland groter en treffen de gevolgen van klimaatverandering vooral gebieden die in allerlei opzichten al substantieel slechter af zijn.

Lokaal is dit allemaal te begrijpen en tot op zekere hoogte misschien ook te rechtvaardigen. In elk geval vanuit normatieve kaders die ook vooral betrekking hebben op lokaal. Maar kunnen we ons dat nog veroorloven in een wereld waarin lokaal handelen zo verbonden is met mondiale gevolgen?

Oproep tot bijdragen aan Podium voor Bio-ethiek over ‘Bio-Ethische Uitdagingen voor de Economie in de 21ste Eeuw’

De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit een bijdrage te schrijven voor ons themanummer over bio-ethische uitdagingen voor de economie in de 21ste eeuw.

In de ontwikkeling van het economisch denken is het begrip ‘waarde’ geleidelijk van morele, politieke en sociale connotaties ontdaan. Steeds meer is waarde gelijk komen te staan aan de prijs die betaald wordt op een markt, als uitkomst van schaarste en van individuele voorkeuren. Aldus verwierf economie zich de status van een exacte wetenschap waarin het gaat om wetmatigheden van vraag en aanbod, nationaal inkomen, groei en productiviteit. Ethiek is daarbij uit de economie als vakgebied verdwenen. Toch hebben ook economische verschijnselen en ingrepen, zoals globalisering, privatisering en marktwerking, verstrekkende gevolgen voor de samenleving.

Onder economen (zoals Kate Raworth met haar ‘donut model’) vinden we dan ook pleidooien voor het terughalen van ethiek in de economie. Waarbij niet alles meer draait om de wetmatigheden van de markt, maar veel meer om de waarden van mens en van natuur. Waarin toenemende sociale ongelijkheid, uitputting van hulpbronnen en verlies van biodiversiteit niet meer verschijnen als ‘externaliteiten’, maar als kernvragen voor ons huidige en toekomstige bestaan.

Wat kan de (bio)ethiek betekenen als inspiratiebron voor nieuwe vormen van economisch denken, waarmee we de uitdagingen aankunnen van de 21ste eeuw? Hoe kunnen we duurzame ontwikkelingsdoelen tot leidraad maken van economische ontwikkeling, met bestaanszekerheid en planetaire draagkracht als grenswaarden voor een menswaardig bestaan nu en in de toekomst? Hoe komen we tot een economie die individuen niet alleen aanspreekt als consument maar ook als burger en waarin bedrijven met hun verdienmodellen bijdragen aan sociale rechtvaardigheid en ecologische duurzaamheid? Het Podium voor Bio-ethiek staat open voor bijdragen waarin deze en aanverwante vragen centraal staan, voor een themanummer dat eind dit jaar verschijnt.

Het gaat om een zoektocht naar vormen van economische en maatschappelijke ordening die diepgaande veranderingen kunnen bewerkstelligen in de manieren waarop we ons voeden, zorg verlenen, natuurlijke hulpbronnen gebruiken en omgaan met de natuur. Mogelijke thema’s zijn: economische waardering van natuur, ecosysteemdiensten en diverse zorgpraktijken, de verhouding tussen publieke en private partijen in het aanpakken van duurzame ontwikkelingsdoelen, de ‘commons’ als beheersvorm van natuurlijke of technologische (hulp)bronnen, intergenerationele rechtvaardigheid, nieuwe vormen van burgerschap en gemeenschapskracht als grondslag voor economische activiteit, circulaire economie, nulgroei en consuminderen.

Uw bijdrage
Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dit thema? Stuurt u dan uiterlijk 25 juli 2022 een voorstel in van maximaal 250 woorden naar de themaredactie:

Dirk Stemerding
Marieke Bak
Savriël Dillingh (gastredacteur)

Houdt u er wat betreft stijl en inhoud rekening mee dat het Podium door een breed publiek van geïnteresseerden wordt gelezen. De eerste versie (max. 1500 woorden) wordt verwacht op 3 oktober 2022. De deadline voor de definitieve versie is 7 november 2022. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst.

Oproep tot bijdragen aan Podium voor Bio-ethiek over ‘Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld’

De coronacrisis heeft laten zien dat gezondheidszorg niet slechts een individuele, regionale of nationale zorg is maar samenhangt met de globale context. Niet alleen hield het virus geen rekening met nationale of andersoortige politiek gebaseerde grenzen, de opkomst van het virus heeft ons ook laten zien dat gezondheid samenhangt met onze relatie tot de natuur. Het virus kon waarschijnlijk gemakkelijker overspringen op de mens omdat we steeds meer in de wilde natuur interveniëren. Ons internationale reisgedrag deed vervolgens de rest.

De NVBe brengt binnenkort een preadvies uit over het thema Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld. De auteurs, Martine de Vries en Rieke van der Graaf, zullen tijdens het NVBe jaarsymposium op 2 september het preadvies presenteren. Zij gaan in op vragen als: Moeten Nederlanders snel een booster kunnen krijgen of moeten we er juist eerst voor zorgen dat de gehele wereldbevolking zich heeft kunnen laten vaccineren? Moet je als arts in een vluchtelingenkamp willen werken dat tegelijkertijd ook een migratiesysteem in stand houdt waarin fundamentele mensenrechten worden geschonden met tal van gezondheidsproblemen. Dragen onze zorgsystemen bij aan de ecologische voetafdruk en klimaatverandering en schaden ze daarmee indirect de gezondheid van mens, dier en milieu? Impliceert dat niet dat we grenzen moeten stellen aan de zorg? Vragen als deze komen op als wij vanuit het perspectief van Global Health naar de zorg kijken.

Naar aanleiding daarvan nodigt de NVBe u uit een bijdrage te schrijven voor het Podium voor Bio-ethiek over het thema ‘Global health – lokale implicaties van een verbonden wereld’.

In dit themanummer willen wij Global Health breder trekken dan alleen de medische context. Klimaatverandering, de biodiversiteitscrisis en milieuverontreiniging zijn globale bedreigingen die onze individuele en collectieve gezondheid bedreigen en daarom relevant in de context van Global Health. Collectieve versus individuele belangen en de gezondheidsbelangen van toekomstige generaties zijn o.i. relevante aspecten van Global Health. Wat betekenen duurzaamheids- en klimaatdoelstellingen voor de standaardprincipes in de medische ethiek? En andersom, hoe verhouden die principes zich tot de uitgangspunten in de natuur- en milieuethiek? Krijgen morele principes als weldoen, niet-schaden, respect voor autonomie, rechtvaardigheid en solidariteit in concrete morele situaties een andere betekenis vanuit het perspectief van Global Health? Welk handelingsperspectief ontstaat als we vanuit een Global Health ethisch perspectief naar specifieke voorbeelden kijken waarin het moreel gezien wringt? Belangrijk is dat uw bijdrage ook laat zien wat dit betekent voor ons concrete handelen in het hier en nu.

Uw bijdrage
Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dit thema? Stuurt u dan uiterlijk maandag 13 juni, een voorstel in van maximaal 250 woorden naar de themaredactie:

Daan Horbach
Sjaak Swart
André Krom

Houdt u er wat betreft stijl en inhoud rekening mee dat het Podium door een breed publiek van geïnteresseerden wordt gelezen. De eerste versie wordt verwacht op 15 augustus. Potentiële auteurs krijgen onder embargo een conceptversie van het preadvies tijdig toegestuurd. De deadline voor volledige bijdragen (ca. 1500 woorden) is 19 september. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst.