This content has been archived. It may no longer be relevant
De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt je uit een bijdrage te schrijven voor ons themanummer Literatuur en kunst in de zorg: een verkenning van ethische vraagstukken (nr 2, 2026)
Er is de laatste jaren in toenemende mate aandacht voor de rol van literatuur en kunst in de zorg – en in de bio-ethiek in bredere zin. Zo zien we bijvoorbeeld dat patiënten en naasten steeds vaker een boek schrijven over hun ervaringen met een bepaalde ziekte of aandoening (Van de Bovenkamp et al., 2020). Anderen kunnen veel steun ontlenen aan dergelijke verhalen en ze worden ook steeds vaker gezien als waardevolle kennisbronnen van geleefde ervaringen van patiënten en hun naasten waar zorgprofessionals en beleidsmakers veel van kunnen leren (Gilling et al., 2025; Heerings et al., 2022). Kunst en literatuur kunnen dan ook een positieve impact hebben in de zorg, zoals het verminderen van pijn, verbeteren van relaties en vergroten van zelfvertrouwen (Fancourt & Finn, 2019). Ook kunnen ze de verbeelding aanwakkeren en empathie bevorderen (door je te laten verplaatsen in het perspectief van ‘de ander’).
De ethische en normatieve aspecten van kunst en literatuur in de zorg en bio-ethiek krijgen weinig expliciete aandacht. Toch zijn die aspecten er wel degelijk. Zo spelen er morele vraagstukken rondom in- en exclusiepraktijken. Wie geeft de ervaringen van patiënten weer en hoe gebeurt dat? Niet iedereen kan een ervaringsverhaal schrijven, een kunstwerk maken of zich op een andere manier creatief uiten. Een andere moreel aspect heeft betrekking op (mis)representatie. Zo kan bijvoorbeeld de misrepresentatie van mensen met psychiatrische problematiek in film of cultuur tot marginalisatie en stereotypering leiden. Ook kan een verhaal of beeld naast herkenning ook een gevoel van confrontatie oproepen en ‘oude wonden openrijten’. Waar confrontatie en provocatie waardevolle instrumenten zijn in een kunstcontext, is dat wellicht anders in een zorgcontext.
De redactie van Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit om een voorstel van maximaal 250 woorden in te sturen voor een bijdrage waarin de ethische en normatieve aspecten van kunst en literatuur in de zorg en bio-ethiek worden geanalyseerd. We identificeren daarbij drie mogelijke richtingen. Ten eerste: bijdragen waarin concrete toepassingen van kunst en literatuur in zorg of bio-ethiek worden besproken. Wat is de functie van dergelijke toepassingen in het oriënteren op een moreel probleem of vraagstuk? Ten tweede: bijdragen die de meerwaarde van kunst en literatuur voor filosofische en ethische reflectie verkennen. Leidt dit bijvoorbeeld tot een andere toegang tot morele bewegingen of overtuigingen? Ten derde: bijdragen die specifieke kunstwerken of literatuur bespreken en vanuit (auto-) etnografisch perspectief reflecteren op hoe dit werk aanspoort tot ethische reflectie. In uw voorstel zien we graag een duidelijke hoofdboodschap en de grote lijnen van de beoogde (argumentatie)structuur. Inzendingen die een eigen inzicht of standpunt naar voren brengen hebben de voorkeur. De deadline voor het indienen van een voorstel is 23 februari 2026.
Wanneer uw voorstel positief wordt beoordeeld, vragen we u om deze uit te werken tot een volwaardige bijdrage. De omvang van de bijdrage is maximaal 1500 woorden. Dit maakt het extra belangrijk een gerichte boodschap en een beknopt standpunt te formuleren. Houdt u er wat betreft stijl en inhoud rekening mee dat het Podium door een breed publiek van geïnteresseerden wordt gelezen. De eerste versie (max. 1500 woorden) wordt verwacht op 6 april 2026. De deadline voor de definitieve versie is 1 mei 2026. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst.
Namens de redactie van het Podium,
Liesbet Samyn, Rik Wehrens, Adinda Winderickx
themaredactie@nvbe.nl